Duurzaam Drieluik; deel 1: Werkomgeving
Drie jaar geleden lanceerde Proven Workspace de 1e druk van het boek Dynamisch werken in een duurzame omgeving. Sinds die tijd is er veel gebeurd. Het Nieuwe Werken is enorm in bekendheid gestegen en de ontwikkelingen en inzichten op het gebied van duurzaamheid hebben niet stilgestaan.
De komende maanden zullen we stilstaan bij de ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid in relatie tot dynamisch werken. We zullen in drie aparte blogs inzoomen op
- de fysieke en digitale werkomgeving
- de ondersteuning op het gebied van ICT en Facilitair
- en houding en gedrag
en hoe deze een bijdrage kunnen leven aan het verduurzamen van organisaties. Deze maand staat de duurzame werkomgeving centraal. De duurzame doelstellingen bepalen uiteindelijk welke keuzes gemaakt worden bij de invulling van het ontwerp, de realisatie en het gebruik van de dynamische werkomgeving. Daarom is het in het algemeen verstandig eerst te bepalen wat je ermee wilt bereiken en hoe dynamisch werken daar een bijdrage aan kan leveren.
De duurzame werkomgeving
De werkomgeving wordt door Proven Workspace benaderd vanuit zowel fysiek als digitaal perspectief. Vanuit duurzaam perspectief is er veel aandacht voor duurzame kantoren en ICT infrastructuren. Met de realisatie van projecten zoals TNT headoffice en de oprichting van de Dutch Green Building Council is er veel kennis beschikbaar over hoe je een duurzaam gebouw bouwt. In deze blog zullen we op hoofdlijnen een aantal aandachtsgebieden bespreken waarmee de fysieke en digitale werkomgeving duurzaam gemaakt kan worden.
Voor de fysieke omgeving zijn er allereerst verschillende installaties die het energieverbruik van een pand verminderen. Denk hierbij o.a. aan Warmte Koude Opslag (WKO), grijswater terugwinning, LED verlichting, daglichtregeling, zonne cellen, zonneschermen, betonkernactivatie(BKA), dak- en gevelbegroeiingen maar ook kleine oplossingen zoals waterbesparende toiletten en het gebruik van sensoren. De ontwikkelingen op dit gebied gaan in een snel tempo, laat je dus voor aanschaf informeren over de laatste stand van zaken. Een van de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid is DBFMO. (Design, Build, Finance, Maintain & Operate) Deze integrale vorm van aanbesteden stimuleert duurzaam bouwen. Zonder DBFMO is de eigenaar van een pand vaak gebaat bij een zo goedkoop mogelijke afwerking of installatie. De eigenaar wil een zo’n hoog mogelijke huur vangen en daarvoor zo min mogelijk investeren. Door investering en gebruik (onderhoud en exploitatie) te koppelen ontstaan er andere verdienmodellen waardoor het wel interessant gaat worden om bijvoorbeeld een duurzame energieoplossing te kiezen. Door de bouwketen en hele levenscyclus van een pand te beschouwen bij het ontwerp en het (huur-) contract komen baten en lasten bij dezelfde partij en loont het om duurzame maatregelen te treffen. Deze nieuwe gedachtegang stimuleert duurzaam denken over gebouwen en levert zowel voor de verhuurder, huurder en milieu een positieve bijdrage. Win, win en win dus.
Ontwerp
Een goede manier om te verduurzamen begint dus reeds bij het ontwerp van het gebouw. Alle functionele, technische en organisatorische oplossingen om een “groen” pand te maken kunnen dan in het ontwerp worden ingebracht. In bestaande panden is het vaak lastiger om nieuwe technieken toe te passen, maar in combinatie met organisatorische maatregelen toch goed mogelijk. Uitgaande van een duurzaam concept kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het stimuleren van het gebruik van de trap zonder een pand te verbouwen. In veel panden zijn trappenhuizen weggestopt met saaie TL-verlichting en betonnen voorzieningen. Door de trap aantrekkelijker te maken wordt de lift minder gebruikt ( energie besparing) én de gezondheid van medewerkers bevorderd. Door de werkomgeving vanuit een ander concept te benaderen kan invulling gegeven worden aan duurzaamheid. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een reductie van het aantal interne verbouwingen door een flexibel en schaalbaal concept.
Ook met andere mogelijkheden kan de werkomgeving worden aangepast zodat het duurzaam gedrag van medewerkers wordt gestimuleerd. Plaats bijvoorbeeld oplaadpunten voor elektrische auto’s voor de deur en zorg voor een goed verlichte, afsluitbare fietsenstalling en douchegelegenheid om het gebruik van (niet elektrische) auto’s te beperken.
Als nieuwbouw geen optie is en het bestaande pand niet meer wenselijk kan verhuisd worden naar een ander bestaand pand. Dankzij de leegstand is er meer dan voldoende locatie keuzes. Omdat medewerkers minder snel met de auto naar het werk komen als het pand goed bereikbaar is met het openbaar vervoer heeft een locatie nabij een OV knooppunt dus de voorkeur. Daarnaast is de aanwezigheid van winkels in de directe omgeving een pluspunt omdat medewerkers dan te voet een boodschap kunnen doen en hiervoor dus niet in de auto hoeven te stappen.
Bij het ontwerp van de digitale werkomgeving zijn er ook verschillende duurzame keuzes te maken. Bij het ontwerp van de ICT infrastructuur kan bijvoorbeeld nagedacht worden over de locatie van de centrale computerruimte. Dit kan in het eigen pand gebeuren, bij een data center in Nederland of een data center op een koude locatie, zoals op de noordpool. Er is dan veel minder energie nodig voor koeling omdat koude lucht dan ruim voorhanden is. Daarnaast werken grote data centers mogelijk efficiënter dan kleinere en is het relatieve stroomverbruik sowieso minder.
Een veelbelovend ontwikkeling in de digitale werkomgeving speelt zich af op het gebied van energie monitoring. Er zijn al enkele technieken (in ontwikkeling) die het stroomverbruik per stopcontact kunnen monitoren. Sony is zelfs bezig met een techniek die de gebruiker identificeert aan de hand van de stekker. Door stroomgebruik op stopcontact niveau te meten kan dan dus bepaald worden hoe duurzaam een gebruiker is. Handig om te weten als je het duurzame gedrag van gebruikers wilt monitoren en beïnvloeden, maar daarover meer in het derde deel van dit drieluik. Bovendien is het mogelijk om niet-geautoriseerde (niet-energiezuinige) apparaten uit de werkomgeving te weren.
Materiaal gebruik
Omdat materialen een essentieel onderdeel zijn van onze omgeving bepaalt de keuze voor het gebruik van materialen voor een groot deel de schade die een gebouw toebrengt aan zijn omgeving. Steeds meer leveranciers worden zich hiervan bewust met als gevolg dat er ook steeds meer duurzame materialen en producten op de markt verschijnen. Cradle to cradle meubilair is tegenwoordig beschikbaar bij meerdere fabrikanten en ook op het gebied van vloerbedekking zijn de afgelopen 3 jaar flinke stappen gezet naar milieuvriendelijkere producten. Zowel voor meubilair als vloerbedekking hoeft een duurzaam product trouwens niet meer te kosten dan voorheen. Als het gaat om duurzame bouwmaterialen is er ook veel beschikbaar, het ontbreekt echter nog aan een centrale database waarin materiaaleigenschappen zijn opgenomen. Gelukkig wordt hier, in opdracht van het Ministerie van infrastructuur en milieu, momenteel aan gewerkt.
Wat betreft de digitale werkomgeving gaat het materiaalgebruik vooral om de milieu impact van de apparatuur zelf. De makkelijkste manier om hier naar te kijken is door het energiestar label te vergelijken. Via de website kan bekeken worden hoeveel energie een apparaat gebruikt in slaap, idle en stand-by modus. Deze vergelijking geeft goed weer wat het energie verbruik en de kosten van een apparaat in gebruik zijn. Het milieu impact, veroorzaakt door het gebruik van apparatuur is echter slechts een deel van de totale impact. Bij het maken van een ecologisch verantwoorde keuze kan je ook stilstaan bij de productie, transport en verwerking van het product. Door te kijken naar de volledige lifecycle van een productie proces kan een verantwoorde keuze voor een product worden gemaakt. Helaas hebben nog lang niet alle bedrijven een life-cycle-analyse beschikbaar zoals bijvoorbeeld Apple.
Volgende maand wordt er stilgestaan bij duurzame ondersteuning. Wil je geïnformeerd worden als deze blog verschijnt? Volg ons dan op twitter!
Proven Workspace is gecertificeerd om organisaties te begeleiden bij het verkrijgen van een BREEAM-NL certificaat.
PW is BREAAM-NL expert
Sinds 25 januari 2010 mag PROVENWORKSPACE zich officieel een gecertificeerde BREAAM-
NL expert noemen. Dat betekent, dat we organisaties mogen begeleiden bij het verkrijgen van een BREEAM-NL certificaat.
BREEAM-NL is een beoordelingsmethode om de duurzaamheid van gebouwen
te bepalen en is specifiek bedoeld voor certificatie van nieuwbouw en grote renovatieprojecten. Als BREEAM-NL expert kunnen wij u helpen om de potentie van uw gebouw te onderzoeken en u begleiden bij het doorvoeren van aanpassingen waardoor uw gebouw de maximale, of zo u wilt optimale BREEAM-NL score kan behalen.
Wij verzorgen het totale traject, vanaf de eerste orientatie tot aan de indiening van de aanvraag voor certificering. U kunt ons natuurlijk ook vragen voor een afzonderlijk onderdeel, of in combinatie met onze advisering op het gebied van “Het Nieuwe Werken”
Meer weten over BREEAM-NL en wat het voor uw organisatie kan betekenen, neem dan contact op met één van onze BREEAM-experts Dries Krens of Mark Sleijser.
Dag van de Aarde promoot het nieuwe werken
Er wordt al geruime tijd, zelfs voor de ‘Al Gore tournee’, gesproken over de uitputting van de aarde en de maatregelen die we kunnen nemen om dit proces te keren.
Vandaag is de dag van de aarde. Volgens Wikipedia het moment om na te denken over ons gedrag en de invloed hiervan op de aarde.
In de wereld van vastgoed zijn er al allerlei duurzame initiatieven. Diverse grote Nederlandse ondernemingen zijn bezig de voetafdruk van hun organisatie en metpeople, planet, profit. Zo werkt Shell aan energiecoëfficient en werkt TNT met het programma morgen meer vertellen over hun aanpak.
Daarnaast zijn er diverse initiatieven om meetbare resultaten te bereiken, zoals bijvoorbeeld de BREEAM).
Het tij wordt binnen ondernemingen dus gekeerd, Ik pleit daarom om binnen alle “Het nieuwe werken (what’s new?)”-trajecten aan dit aspect expliciet aandacht te geven. Welke initiatieven worden er genomen binnen jouw organisatie op dit gebied?
CO2 vrij werken doe je door afstanden te overbruggen
In Nederland zijn er inmiddels heel veel organisaties die zich specifiek bezighouden met de reductie van CO2. Op de website van Climate Neutral Group kun je bijvoorbeeld als persoon of bedrijf berekenen wat jouw bijdrage is aan het vervuilen van onze planeet door vragen te beantwoorden over je vlieg gedrag, hoeveel je met de auto en/of OV onderweg bent, wat je verstookt aan aardgas en stroom en wat je daarvan wil compenseren door andere projecten te subsidiëren die de CO2 uitstoot reduceren.
De Dutch Green Building Council (DGBC) is daarentegen een onafhankelijke organisatie, die een duurzaamheidslabel aan het ontwikkelen is voor Nederlandse gebouwen en gebieden. Een stichting, die certificaten gaat verstrekken aan opdrachtgevers die de mate van duurzaamheid van hun gebouw of gebied hebben laten beoordelen volgens vooraf gestelde criteria.
Maar hoe zit het met de werkomgeving waar we dagelijks onze werkzaamheden moeten uitvoeren? Ook vanuit dit minder technische gezichtspunt kunnen we als organisatie ons steentje bijdragen aan de CO2 reductie. Wij als Proven zijn daar een goed voorbeeld van. Wij doen het inmiddels al bijna 10 jaar zonder kantoor en dat gaat heel erg goed. Dit gaat al snel naar de 1000K (!) C02 reductie lopen over al de jaren heen. Het niet hebben van een kantoor brengt ook nog de volgende CO2 reductie indicators naar boven zoals:
- Werken op de plek waar we op dat moment zijn, bijvoorbeeld vanuit huis, bij de klant of onderweg in de trein en dus minder reizen;
- Onze afspraken niet inplannen om 9:00 uur en dus niet standaard aansluiten in de file;
- Zoveel mogelijk gebruik van video- en teleconferencing waardoor we veel minder hoeven te reizen;
- We stimuleren het gebruik van leaseauto’s met een groen label. Goed voor het milieu maar ook voor de portemonnee (14% bijtelling van de fiscus).
Naast deze voordelen kijken we ook vooral naar de mogelijke negatieve effecten van het niet hebben van een kantoor. Dit betekent in de praktijk dat je zaken anders moet regelen en/of organiseren, bijvoorbeeld:
- Samenwerken en kennisoverdracht is en blijft cruciaal voor onze bedrijfstak. Het stimuleren van samen werken bij onze klanten in wisselende teams door middel van belonen en straffen is dan ook essentieel;
- Socialisatie is een belangrijk thema en moet meer georganiseerd worden in een meer virtuele omgeving dan als je alleen een kantoor zou hebben. Wij zitten minimaal 1 keer per maand met het de gehele club bij elkaar en 1 keer per kwartaal combineren wij dat met sociale event;
- De socialisatie wordt ook ondersteund met ICT tools waardoor je als het ware continue met elkaar in een gesloten virtuele werkomgeving met elkaar van gedachte kunt wisselen en snel vragen stellen die je “online” collega’s kunnen beantwoorden;
- Bij werving en selectie houden we rekening met onze manier van werken;
- In ons introductieprogramma houden wij specifiek rekening met de wijze waarop we werkzaamheden uit voeren;
- Proven medewerkers hebben een aantal competenties nodig om in zo’n dynamische werkomgeving aan de slag te kunnen waar we weer aandacht aan schenken in de ontwikkeling.
Wij hebben inmiddels ook verschillende werkomgevingconcepten ontwikkeld voor onder andere TNT, VNG en Volker Wesssels die rekening houden met de uitstoot van CO2. Wilt u zelf ook meer weten over dit onderwerp neem dan contact op met Dries Krens: 06 53 13 07 34.
In samenwerking met IMF hebben wij de schriftelijke cursus "De Nieuwe Werkomgeving" ontwikkeld.